Gasteizek hiriko lurzoruak lehengoratzea helburu duen Europako URSOILL proiektuan hartuko du parte

Vitoria-Gasteiz aukeratu dute URSOILL (Urban Soils Living Lab) ikerketa eta berrikuntza proiektuan parte hartzeko. Proiektu horrek Europan hiri lurzorua lehengoratzeko soluzio berritzaileak garatzea du helburu.

Ekimena aste honetan jarriko da martxan eta bost “laborategi bizidun” eraikiko ditu hainbat eremu klimatikotan eta testuinguru sozioekonomikotan. Laborategi horietako bakoitza lankidetza zentroa izango da, ikertzaileek, udalerriek, enpresek eta herritarrek elkarrekin lurzoruak lehengoratzeko jardunbide berritzaileak diseinatu eta proba ditzaten.

Hiri lurzoruetan gero eta eragin handiagoa dute kutsadurak, zigilatzeak eta degradazioak, urbanizazioaren, industria-jardueraren eta klima-aldaketaren ondorioz. Hala ere, funtsezko zerbitzu ekosistemikoak ematen dituzte, hala nola karbonoa biltegiratzea, erregulazio hidrikoa, biodibertsitatea eta hiria hoztea. URSOILL proiektuan parte hartuta (340.000 euro inguru bideratuko ditu Gasteizek proiektu horretara), lurzoruaren funtzioak lehengoratzeko, klima-erresilientzia bultzatzeko eta, azken batean, gasteiztarren bizi kalitatea hobetzeko irtenbide praktikoak probatu nahi dira.

URSOILL proiektuaren baitan, Ingurugiro Gaietarako Ikastegiak zazpi ekintza garatuko ditu, lau eremutan banatuta:

• Arkatxa (Mendiolako zirkuitu zaharra). Kutsadura hondarrak dituen zabortegi zahar baten gainean, eta landatar guneekin batera antolatutako konpostatzeko ekimena aprobetxatuz, lurzoruaren hainbat konponbide eta biobitartekotzako teknika probatuko dira, funtzioak berreskuratzeko eta lurzoruaren biodibertsitatea handitzeko.

• Lermanda (Jundizeko parkea). Hiri inguruko berdegune batean, lurzoruaren osasuna hobetzeko lan egiten duen elkarte batekin lankidetzan arituko dira, tokiko fruta arbolak kontserbatu eta zabalduko dituen fruta baratzea sortzeko. Eremu hura 2016an leheneratu zen zuzenketa organikoekin eta laboreen txandaketekin.

• Lurzoru deszolatuak monitorizatzea. Berdegune publikoetako eremu handiak asfaltoarekin zolatuta egon ohi dira, eta horrek iragazgaitz bihurtzen ditu. CEAk hainbat naturalizazio ekimenetan parte hartzen du, hala nola ikastetxeetako jolastokietan edo Herrandarren korridorean. Toki horietan, lurzoruetako zoladura kendu dute funtzional bihurtzeko. Ingurune horietan lurzoruaren osasunak duen bilakaeraren jarraipen kualitatiboa eta parte-hartzailea egitea proposatzen da, eta, aldi berean, lurzoruaren osasunaren eta kudeaketa jasangarriaren gaineko kontzientzia hartzea.

• Lurzoru kontserbatzeko herritarren zientzia. 2018an, CEAk, Neikerrekin batera, Lurzoruaren Kontserbaziorako Herritarren Zientzia Programa jarri zuen abian. Horri esker, herritarrek lurzoruaren kalitateari buruzko datuak bil ditzakete haien osasuna monitorizatzeko. Lurzoruak Misioaren erronketako bat alfabetatzea denez, programa hau “itsasargi” gisa planteatzen da, beste hiri batzuei monitorizazio publikoan laguntzeko eta herritarrak lurzoruaren garrantziaz kontzientziatzeko.

Inaugurazio saioa

Europar proiektu hau irailaren 9an jarri zen abian Suedian, Uppsalan. RISEk (Suediako Ikerketa Institutuak) gidatzen du, eta bertan CEAk bazkide gisa parte hartzen du Suedia, Alemania, Belgika, Italia, Grezia eta Luxenburgoko beste 27 onuradunekin batera.

Europako Batzordearen Lurzoruen Misioaren barruan (Europa Horizon programa) kokatuta dago, eta 12 milioi euroko aurrekontua du. Horren iraupena 4,5 urtekoa izango da.

Euskadiren testuinguruan, bazkide nagusiak CEA, Foruko Udala, Euskal Herriko Unibertsitatea eta Eskilara Koop (koordinatzailea) dira, eta guztira 13 ekintza bideratuko dituzte.

URSOILLek modu aktiboan lagunduko dio EBk lurzoruaren osasunerako 100 laborategi bizidun eta itsasargi sortzeko 2030erako duen helburuari.