CROPS4LIFEk lurzoru emankorren babesari buruzko udako ikastaro bat antolatu du
CROPS4LIFE europar proiektuak udako ikastaro bat antolatu zuen "Protección del suelo fértil en la planificación territorial: enfoque basado en la clasificación agrológica" izenburupean. Lurzoru emankorraren galera izan zen gai nagusia, hori baita elikadura sistemaren arrisku faktoreetako bat, eta hura babesteko erabili daitezkeen tresna zientifikoak – kasu honetan, sailkapen agrologikoa – eta lurralde plangintza analizatu ziren. Jardunaldia hasteko, bi hizlarik Vitoria-Gasteiz ekimen zehatzen bidez azken hamarkadetan egiten ari den lana azaldu zuten: CROPS4LIFE proiektua eta udalerriko landa lurzoruaren klase agrologikoen azterketa. Neikerreko ikertzaile Ana Aizpuruak, bestalde, lurzoruen ekoizpen ahalmena hobeto ezagutzeko, nekazaritza kalitate handiena dutenak identifikatzeko eta lurralde plangintzari eta lurzoru emankorraren babesari buruzko etorkizuneko erabakiak bideratzeko metodologia bat azaldu zuen.
Ondoren, Nafarroako eta Kataluniako bi adituk lur emankorraren babesa legeriatik nola lantzen ari diren azaldu zuten. Nafarroako Gobernuko Lurralde Kohesiorako Departamentuko Lurralde Antolaketako Zuzendaritza Nagusiko Susana Turrillasek Nafarroak Lurralde Antolamenduko Planen barruan gaitasun agrologiko handiko lurzoruak arautzen izandako esperientzia erakutsi zuen. Hain zuzen, lurzoru horiek babes kategorietan nola txertatu diren, erabilera jakin batzuk nola arautzen diren, lurzoruaren zigilatzea nola mugatzen den eta administrazio praktikak zer erakusten duen azaldu zuen, eta horretarako jarduerak baimentzeko edo ukatzeko adibide zehatzak erakutsi zituen. Bestalde, Institut Cartogràfic i Geològic de Catalunyako Lurzoruen Unitateko buru Marc Vicensek Kataluniako kasua aurkeztu zuen, eta erakutsi zuen gaitasun agrologikoaren mapa nola erabili den legeetan energia berriztagarriak ezartzeko iragazki gisa. Mapa zientifikoen eta mapa legalen arteko erlazioa azaldu zuen, estaldura kartografikoaren garrantzia azpimarratu zuen, informazio erabilgarririk gabeko eremuen kudeaketarako aholkuak eman zituen eta tresna tekniko bat dena eguneratzeko mekanismo egokirik ez duen arau zurrun bihurtzeko arriskuaz ohartarazi zuen.
Gaur egungo egoeraren testuingurua zedarritzeko balio izan zuten hitzaldi horien ondoren, berrikuntza irekiko laborategi labur bat egin zen, SustainableStartup & Co enpresak diseinatu eta dinamizatua. Helburua izan zen ordura arte jardunaldian zehar ikasitakoak antolatzea, tentsioak identifikatzea, irizpide partekatuak ateratzea eta hurrengo urratsak zehaztea, lurzoru emankorra babesteko ibilbide orri tekniko, instituzional eta operatibo bat prestatzen jarraitzeko.
Laborategia burutu ondoren, agerian geratu zen lanean jarraitu behar zela irekita geratu ziren galdera ugariei erantzuten saiatzeko, baina berretsi zen Gasteizek oinarri tekniko baliotsua duela: Neikerrekin batera garatutako sailkapen agrologikoa. Hala ere, elementu hori beste faktore batzuekin konbinatu behar dela ikusi zen, hala nola paisaiako elementuak, biodibertsitatea, funtzio ekosistemikoak, lurralde identitatea, nekazaritzako elikagaien balioa, erresilientzia klimatikoa eta gizarte lehentasunak, eta horrekin guztiarekin estrategia zabalago bat eratu behar dela.
Udako Ikastaroak ondorio argi batera iristeko balio izan zuen: erronka ez da teknikoa edo arauemailea bakarrik; lurraldekoa, nekazaritzako elikagaietakoa, soziala eta gobernantzakoa ere bada. Lurzoru emankorra babesteko, erabaki behar da zer lurralde eredu sortu nahi den, tokiko ekoizpenak zer eginkizun izan behar duen, plangintza tresnak nola koordinatzen diren eta erabakiak sozialki nola legitimatzen diren. Gainera, agerian geratu zen aurrera egiteak ez duela esan nahi sistema perfektua izan arte itxaron behar dela. Agian beharrezkoa da erabakiak orientatzeko aukera emango duen oinarrizko babes maila bat definitzea - betiere berrikusi eta hobetu daitekeena - , marko osoago bat garatzen den bitartean. Irizpiderik ezak lurraldea interes ekonomiko pribatuen mende utz dezake, sarritan interes horiek plangintza publikorako gaitasuna baino azkarragoak baitira.
Ikastaroaren azken ondorioa izan zen zuhurtzia, anbizioa eta erakundeen arteko koordinazioa uztartu beharko liratekeela lurzoru emankorraren babesean hurrengo urratsak emateko. Zuhurtzia, errealitate konplexu bat gehiegi ez sinplifikatzeko. Anbizioa, lurzoru emankorra baliabide estrategikotzat hartzeko. Koordinazioa, babesa sakabanatuta geratu ez dadin tresna, sail edo administrazio mailen artean.
101114329 LIFE 22-GIC-ES-CROPS4LIFE
Co-funded by the European Union. Views and opinions expressed are however those of the author(s) only and do not necessarily reflect those of the European Union or CINEA. Neither the European Union nor the granting authority can be held responsible for them.